Zona
Zona hastalığı, “varisella zoster” virusunun yol açtığı içi su dolu küçük kesecikler ile kendini gösteren bir enfeksiyondur. Daha önce geçirilen su çiçeği enfeksiyonu sonrası sinir köklerinde uyur hale geçen virus, bağışıklık sistemin zayıfladığı herhangi bir hastalık seyrinde (grip, idrar yolu enfeksiyonu, kanser vb) ve yoğun stres altında ortaya çıkar ve klinik olarak zona hastalığına neden olur.
Hastalık 50 yaşın üzerinde daha sık olmakla beraber her yaşta görülebilir. Virus, bir sinir boyunca lokal olarak sinir hücrelerinden deri yüzeyine ulaşır ve burada içi su dolu kesecikler şeklinde döküntülerle kendini gösterir. Genellikle vücudun bir yarısında görülür. Ancak bazen yaygın olabilir. En sık gövdenin bir yarısında döküntü görülür. Diz, dirsek altında kalan bölgelerde zona oldukça seyrek görülür.
Zona Belirtileri
Zonanın çıkacağı bölgede önce kaşınma, batma; bazen ağrı gibi şikayetler olur. Üç gün sonra kabarcıklar en yaygın halini alır. Bundan sonra kabarcıklar patlayarak kabuk bağlamaya başlar ve 2-3 hafta sonra iyileşir. Bu kabarcıklar ortaya çıkarken ateş yükselebilir ve bazı hallerde lenf bezleri şişebilir. Çok nadiren zona hastalığı geçtikten haftalar ve hatta aylar sonra buradaki sinirlerde ağrılar görülür.
Zonanın çıkacağı bölgelerde görülen ağrılar; kalp ağrısı, apandisit, migren gibi hastalıklarla karışabilir. Dolayısıyla hasta bu branşlarda çok sayıda gereksiz tetkiklerle zaman kaybedebilir. Bu şikayetlerden birkaç gün sonra ortaya çıkan deri lezyonları, kolaylıkla zona tanısının konulmasına yardımcı olur. Döküntüler; içi su dolu kesecikler şeklindedir ve bunlar gruplaşma eğilimi gösterir. Hastalık bulaşıcı değildir. Gebelikte geçirilen zona, çocuğu etkilemez. Hastalığın tuttuğu alanlar çok önemlidir. Örneğin göz etrafını tutan zonada; görme problemleri, kulak etrafını tuttuğunda 8. sinir tutulumuna bağlı işitme kayıpları gibi ciddi yan etkiler görülebilir.
Zona hastalığının tanısı, dermatolojik muayene ile konur. Ağrılı, gruplaşmış, içi su dolu kesecikler kolaylıkla tanının konulmasını sağlar.
Zona ve Geleneksel Çin Tıbbı
Zona hastalığı üç klinik formda değerlendirilir.
- Nemli Isı Tipi: Hastalığın bu tipinde lezyonlar daha çok vücudun alt kısmında görülür ve tipik olarak içi sıvı dolu keseciklerden sıvı akması ile kendini gösterir.
- Rüzgar Tipi: Bu tipte esas lezyonlar vücudun üst kısmında görülür (yüz ve boyun) ve aşırı derecede kaşınma vardır.
- Ateş veya Isı Tipi (Qi/kan stagnasyonu): Lezyonlar esas olarak, gövdede (sırt, bel, karın, ve göğüs kafesinde) görülür ve çok ciddi ağı vardır. Bu tip postherpetik nöralji ile daha uyumludur.
Zona hastalığındaki ağrılar şiddetine göre üç farklı tipte görülür. Birinci tipte yanma şeklinde ağrılar vardır. İkinci tipte, elektrik çarpma tarzında ağrı olurken, üçüncü tipte ise çok hafif uyarıda veya hiç uyarı yokken bile aşırı derecede ağrı oluşur. Üçüncü tip aşırı hassasiyet olarak da tanımlanabilir. Bazen ağrıya, cildin duyu fonksiyonunun kaybı da eklenebilir.
Zona Tedavisi
Tedavinin esasını ağızdan antiviral ilaç verilmesi oluşturur. B vitamini, zona sonrası oluşabilecek ağrıların önlenmesinde faydalı olabilir. Vücut direncini artırıcı vitamin desteği de takviye olarak verilmelidir. Zona geçiren hastaların en büyük sıkıntısı yanma şeklinde ağrıdır. Bu ağrıyı azaltmak için antidepresanlar ve antikonvülzan ilaçlar kullanılabilir. Ancak bazen ağrı için verilen bütün ilaçlara rağmen hastaların ağrılarında azalma olmaz. Bu durumda, yapılacak akupunktur tedavisi çok ciddi rahatlamalar sağlayabilir. Yapılan çalışmalar, klasik tedavi ile birlikte akupunktur yapılmasının hastalığın iyileşme sürecini hızlandırdığı, ağrılarda belirgin bir azalma yaptığı gösterilmiştir.
Geleneksel Çin tıbbı açısından zona hastalığı tedavi edilirken, yukarıda kısaca tanımlanan klinik formlardan hangisine uyduğu belirlenmelidir. Daha sonra oluşturulan akupunktur protokolü ile tedaviye başlanır. Bu tedavi, klasik ilaç tedavisi ile birlikte veya tek başına uygulanabilir.
Sonuçta hastaların ağrılarında belirgin düzeyde azalma olurken, hastalığın iyileşme sürecinde bir kısalma sağlanmış olur.
Resim kaynağı: https://www.medpagetoday.com/resource-centers/advances-against-herpes-zoster/cancer-and-herpes-zoster-risk-new-data/2397