Sedef

Sedef, normalden 10 kat daha hızlı çoğalan cilt hücreleri ile karakterize bir cilt hastalığıdır. Yapılan istatistiksel araştırmalar Dünya nüfusunun yaklaşık %2’sini etkilediğini göstermektedir. Hastalık tipik olarak dizler, dirsekler ve kafa derisinde görülürken bazen bacakları, avuç içlerini, ayak tabanlarını ve bütün vücudu etkileyebilir.

Bilimsel tıp açısından sedef hastalığına neyin neden olduğu kesin olarak bilinmemektedir. Ancak, genetik faktörlerin veya otoimmün bozuklukların rol oynayabileceği düşünülmektedir

Sedef Çeşitleri

Plak sedef hastalığı: Plak sedef hastalığı en yaygın tipidir. Sedef hastalarının yaklaşık yüzde 80’inde plak sedef hastalığı görülür. Lezyonlar derinin belli bölümlerini kaplayan kırmızı, iltihaplı yamalarla kendini gösterir. Bu yamalar genellikle beyazımsı gümüş pullar veya plaklarla kaplıdır ve genellikle dirseklerde, dizlerde ve kafa derisinde bulunur.
Guttat sedef hastalığı: Çocuklukta yaygındır. Lezyonlar küçük pembe yamalar şeklinde kendini gösterir. Guttat psoriasisin en yaygın görüldüğü yerler gövde, kollar ve bacaklardır. Bu yamalar, nadiren plak sedef hastalığında olduğu gibi kalınlaşır ve büyür.
Püstüler sedef hastalığı: Erişkinlerde daha yaygındır. Hastalık beyaz, irin dolu kabarcıklar ve geniş kırmızı, iltihaplı bölgelere neden olur. Püstüler sedef hastalığı, genellikle eller veya ayaklar gibi vücudun daha küçük bölgelerine yerleşir.
Ters sedef hastalığı: Kırmızı, parlak, iltihaplı yamalara neden olur. Yamalar, kasıklarda, göğüslerde, koltuk altlarında ve genital bölgelerde görülür.
Eritrodermik sedef hastalığı: Şiddetli ve çok nadir görülen bir sedef hastalığıdır. Bu form genellikle vücudun büyük bölümlerini kapsar. Cilt neredeyse güneşte yanmış gibidir. Bu tip psoriazisli bir kişinin ateşinin yükselmesi ya da başka bir hastalığa yakalanması çok kolaydır. Bu tip sedef hastalığı yaşamı tehdit edici olabilir.

Sedef Belirtileri

Kişiden kişiye ve hastalığın tipine göre değişiklik gösterir. Sedef bölgeleri, kafa derisi veya dirseklerde birkaç pul kadar küçük olabilir veya vücudun çoğunluğunu kaplayabilir.

Plak sedef hastalığının en sık görülen belirtileri şunlardır:

Kırmızı, kabarık, iltihaplı yamalar
Kırmızı yamalar üzerinde beyazımsı-gümüş pullar veya plaklar
Üzerinde çatlaklar olan ve kolay kanayabilen kuru bir cilt
Yamaların olduğu yerin etrafında ağrı
Yamalar etrafında kaşıntı ve yanma hissi
Eklemlerde ağrı ve şişlik

Bu belirtiler her hastada aynı anda görülmez. Özellikle sedef hastalığının nadir görülen çeşitlerinde hastalar, tamamen farklı belirtilerle de karşılaşabilir. Sedef hastalığı olan çoğu insan farklı belirtileri olan döngülerden geçer. Aynı hasta belirli bir süre sonra daha da kötüleşmiş ve ilerlemiş belirtiler ile karşılaşabilir. Bazen, sedef hastalığı belirtileri tamamen kaybolabilir.

Sedef Hastalığının Tanısı

Öncelikle fiziksel muayene ve lezyonların olduğu bölgeden alınan biyopsi ile konur. Sedef hastalığının lezyonları tipiktir ve benzer semptomlara neden olabilen diğer durumlardan ayırt edilmesi kolaydır. Semptomlar net değilse ve tanı şüpheli ise küçük bir deri örneği alınabilir. Deri mikroskop altında incelenir ve sedef hastalığının tipi belirlenir. Böylelikle diğer olası bozuklukları veya enfeksiyonlar da dışlanmış olur.

Sedef Hastalığını Tetikleyen Faktörler

Güneş yanığı, kese, ağda gibi mekanik travmalar,
Duygusal travmalar. Sedef genellikle içine kapanık, duygusal gereksinimlerini yansıtmayan, kendine güvensiz ve sosyal ilişkilerde başarısız kişilerde gelişir.
Hastalığın ilk ortaya çıkışında genellikle bir yakının ölümü gibi büyük stresler rol oynar.
Özellikle beta mikrobu olarak da bilinen boğaz enfeksiyonu, çocuklarda önemli bir tetikleyici faktör olur.
Yazın güneş ışıklarından fayda gören sedef hastalarında, kış aylarında güneşin etkisini yitirmesi ve kuru-soğuk hava nedeniyle hastalık alevlenir.
Sigara ve alkol.
Güçlü ağrı kesiciler, kalp ve sıtma ilaçları da sedef hastalığını tetikler.
Enfeksiyon, hamilelik ve menopoz gibi hormonal değişiklikler.
Düzensiz beslenme.

Sedef Tedavisi

Batı Tıbbında Sedef Tedavisi

Sedef hastalığının kesin bir tedavisi yoktur. Yapılacak tedaviler genellikle hastalığın sebebine yönelik olmaktan çok, ortaya çıkan lezyonları geçirmeye yöneliktir.

Sedef hastalığı tedavileri üç kategoriye ayrılır:

Topikal tedaviler: Doğrudan cilde uygulanan kremler ve merhemler, hafif ila orta dereceli sedef hastalığını azaltmak için yararlı olabilir. En sık, topikal kortikosteroidler, topikal retinoidler, D vitamini analogları, salisilik asit, nemlendirici kremler kullanılır.
Sistemik ilaçlar: Orta ila şiddetli sedef hastalığı olan kişiler ve diğer tedavi türlerine iyi yanıt vermeyen kişilerde bu tür ilaçlar kullanılır. Bu ilaçların çoğunun ciddi yan etkileri vardır. Bu nedenle çok uzun süre kullanılmaları tavsiye edilmez.
Işık tedavisi: Bu tedavi, ultraviyole (UV) veya doğal ışık kullanır. Güneş ışığı, sağlıklı cilt hücrelerine saldıran ve hızlı hücre büyümesine neden olan aşırı aktif beyaz kan hücrelerini öldürür. Hem UVA hem de UVB ışığı, hafif ila orta dereceli psoriazisin semptomlarını azaltmada yardımcı olabilir.

Orta ve şiddetli sedef hastalığı olan çoğu insan, bu tedavilerin birleşiminden yararlanabilir. Bazı insanlar aynı tedaviyi tüm yaşamları boyunca kullanabilirler. Diğerleri de, cildinin kullandıkları tedaviye cevap vermemesi durumunda ara sıra tedavileri değiştirebilir.

Çok yaygın sedefi olup da, yapılan tedavilere cevap vermeyen vakalarda, alternatif yöntemler kullanılmaktadır. Bu yöntemler içinde akupunktur en sık kullanılan yöntemdir.

Geleneksel Çin Tıbbında Sedef Tedavisi

Genel anlamda GÇT’na göre hastalıkların iki ana sebebi vardır. Bunlar dışsal ve içsel sebepler olarak ikiye ayrılır.

İçsel sebepler; kaygı, stres, depresyon gibi yaşadığımız duygulardır. Dışsal sebepler ise sıcak hava, soğuk hava, nem, rüzgar gibi iklimsel faktörlerdir. İçsel sebepler, vücudu iç taraftan, dışsal sebepler ise vücudu iç taraftan etkileyerek, meridyenler üzerindeki Qi (yaşam enerjisi)’nin ve damarlarımızda dolaşan kanın normal dolaşımını bozar, böylece hastalıklar ortaya çıkar. Sedefte tıpkı diğer hastalıklarda olduğu gibi dışsal ve içsel faktörlere bağlı olarak ortaya çıkar. Bazen de her iki faktör vücudu birlikte etkiler.

Sonuçta vücutta GÇT açısından farklı klinik tablolar oluşur. Bunlarda sedefe neden olur.

Qi ve kan stagnasyonu (tıkanması): Bu klinik formun en sık sebebi emosyonel faktörlerdir. Özellikle stres göğüs kaslarında gerginliğe ve sertliğe neden olabilir. Bu da akciğer kalp ve karaciğer meridyenlerindeki koruyucu Qi’nin ve kanın normal olarak dolaşmasını sınırlar. Sonuçta vücutta değişik semptomlar oluşur. Sedefte, ortaya çıkan bu hastalıklardan birisidir. Eğer sedefiniz Qi tıkanmasına veya kan stazına bağlı ise aşağıdaki semptomlar olur:

Sedef plakları koyu renkli ve morumsudur.
Plakların büyüklükleri ve şekilleri sabittir ve zamanla değişiklik göstermez.
Stresli dönemlerde semptomlar kötüleşir.
Ek olarak hastalarda ağrılar, sindirim problemleri, kadınlarda adet düzensizlikleri olabilir

Akupunktur tedavisi ile bu Qi’nin ve kanın normal dolaşımının sağlanmasına yönelik protokollar uygulanır.

Nem ve ısıya bağlı sedef: Nem ve ısı, altı dış sebepten ikisidir. Nem dokularda şişmeye ve kalınlaşmaya neden olurken, ısı da ödeme ve kanamaya neden olur.

Eğer sedefiniz nemli ısıya bağlı ise aşağıdaki semptomlar görülür:

Sedef plakları deriden yüksek, sert ve kalındır.
Plaklar parlak veya koyu kırmızı, üzerlerinde beyaz pullar vardır.
Plaklar kolaylıkla dökülür.
Plaklar kaşıntılıdır ve kolay kanar.
Plaklar daha çok dizin ve dirseğin iç tarafında, gövdede , boyunda ve saçlı deride görülür.
Yaz mevsiminde sedef kötüleşir.
Ayrıca hastalarda aşırı susuzluk hissi, koyu renkli idrar, huzursuzluk, kadınlarda yoğun adet kanaması görülür.

Akupunktur tedavisi ile vücuttaki bu nem ve ısı uzaklaştırılır. Bunun yanında vücutta neme ve ısıya neden olan, yağlı, donmuş, baharatlı gıdalar kesilmelidir. Alkol ve kafein mümkün olduğunca azaltılmalıdır. Sigara içiliyorsa en kısa sürede bırakılmalı. Bu tip sedefte plum blossom çekici ile kanatmanın faydası olabilir. Özellike kaşıntılı sedefte çok iyi sonuçlar alınabilir.

Nem-soğuğa bağlı sedef: Sedefin bir diğer sebebidir. Sıcak neme bağlı sedeften, lezyonların daha açık kırmızı olması ve kanama olmaması ile ayrılır.

Semptomlar:

Lezyonlar deriden kabarık sert ve kalındır.
Plaklar açık kırmızı renklidir ve üzerinde gümüş renkli pullar vardır.
Pullar devamlı dökülür, banyodan sonra kısa süreli olarak düzelebilir.
Plaklar genellikle bir hastalıktan ve enfeksiyondan sonra ortaya çıkar.
Kaşıntı yoktur.
Lezyonlar genellikle dizin ve dirseğin dış tarafında, bel bölgesinde, kulaklarda ve saçlı deride olabilir.
Kışın hastalık daha da kötüleşir.
Diğer semptomlar: Ağrı, sertlik, yumuşak gaita, kadınlara ağrılı adet görme olabilir. Bu tip sedefte akupunktur tedavisinden fayda görür. Ayrıca soğuk neme neden olan çiğ ve soğuk gıdalar diyetten çıkarılmalı. Bu tip sedef, moxa tedavisinden çok fayda görür.

Kan Eksikliğine bağlı sedef : Bu tip sedefin en sık sebebi, vücutta aşırı bir kan kaybına neden olan travma, doğum ve kadınlarda aşırı adet kanamasıdır. Ayrıca, yetersiz beslenmede bu tip sedefin nedeni olabilir

Semptomlar:

Sedef plakları soluk renklidir.
Plaklar çok fazla yer değiştirmez.
Beyaz pulları çıkarmak güçtür.
Deri kuru ve çatlamıştır.
Saçlar ve tırnaklar kurudur.
Ayrıca hastalarda, soluk cilt, yorgunluk, uykusuzluk, kaygı bozukluğu, kadınlarda az adet görme olabilir. Bu tip sedefte de akupunktur tedavisi ile moxa tedavisi birlikte yapılabilir.

Akupunktur tedavisi planlanırken sedefi olan hastanın yukarıda kısaca tanımlanan (GÇT açısından) klinik formlardan hangisine uyduğu tespit edilir. Daha sonra hastalığın ortaya çıkmasına neden olan patoloji akupunktur tedavisi ile giderilir. Sonuçta, hastalığın sebebi tedavi edilince, lezyonlarda şifa bulacaktır.

Klasik tedavilerden fayda görmeyen ve çok yaygın sedefi olan hastalarda, akupunktur tedavisinin yanı sıra, beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesi çok önemlidir. Özellikle şekerin ve işlenmiş rafine ürünlerin diyetten tamamen çıkarılması tedavi sürecini hızlandırır. Kliniğimizde sedef nedeniyle akupunktur tedavisi gören hastalara, beslenme alışkanlıklarının değiştirilmesine yönelik reçeteler verilmektedir.

Sedefin lezyonlarını kötüleştiren en önemli sebep olan stres, kaygı, depresyon gibi emosyonel faktörler akupunktur tedavisinden çok fayda görür. Hastalar ruhsal açıdan rahatlayınca, lezyonlarda daha hızlı düzelecektir.

Resim kaynağı: https://www.medicalnewstoday.com/articles/320624.php