Polikistik Over Sendromu
Polikistik Over Sendromu doğurganlık çağındaki kadınlarda en sık görülen jinekolojik ve endokrinolojik bozukluktur. Androjenlerin (erkeklik hormonu) fazla salınması, adet düzensizlikleri, ovulasyon bozuklukları, erkek tipi kıllanma, akne (sivilce), obezite (aşırı kilo) ve overlerde çok miktarda kistlerin olması ile karakterizedir. Bütün dünyadaki kadınların yaklaşık %5-10’unda bu rahatsızlık vardır ve ovulasyonsuz (yumurtlama olmaması) infertilitenin en yaygın sebebidir.
Polikistik Over Sendromu olan kadınların %90’ından fazlası adetlerin düzensiz olmasından veya hiç olmamasından yakınır. Hastaların % 50-70’inin insülin direnci vardır. Bu nedenle, ileride diabet, endometrial kanser, yüksek kan basıncı, yüksek kolesterol ve kardiovasküler hastalıkların görülme riski oldukça fazladır. Semptomların mümkün olduğunca erken dönemde kontrol edilmesi, diğer hastalıkların görülme şansını azaltabilir.
Polikistik Over Sendromu olan kadınların %60-80’inde androjen seviyeleri yüksektir. Bu da, klinik olarak, hirsutizm (erkek tipi kıllanma), akne ve alopesia (kellik) ya neden olur. Bu androjenlerin asıl kaynağı overlerdeki kistlerdir. Adrenallerin çok az katkısı vardır. İnsülin seviyesinin yüksek olması, seks hormonlarını bağlayan protein üretimini baskılar, böylece kandaki serbest androjen miktarı artar.
Polikistik Over Sendromu yaklaşık 70 yıl önce tanımlanmasına ve çok sık görülmesine rağmen, günümüzde sebebi hala tam olarak bilinmemektedir. Bu nedenle uygulanacak farmakolojik ve cerrahi tedaviler hastalığa kesin bir çözüm getirmezken, kullanılan ilaçlara bağlı birçok yan etki ortaya çıkmaktadır.
Polikistik Over Sendromu ve İnfertilitenin Nedenleri
Batı tıbbında Polikistik Over Sendromu oldukça tartışmalı bir konudur. Halen sebebi kesin olarak bilinmemektedir. Polikistik Over Sendromu olan kadınların yaklaşık %25’inin kalıtımsal bir bozukluğu olduğuna inanılmaktadır. Endokrin bozukluklar ve çevresel faktörler PCOS gelişmesinde kısmen bir rol oynayabilir. PCOS’lu kadında, overler çok sayıda kistler nedeniyle normalden daha büyük ve serttir. Bu küçük kistler erkeklik hormonu (androjen) üretir. Androjenler, folliküllerin gelişimini, yumurtanın olgunlaşmasını ve zamanında atılımını önler, sonuçta folliküller dejenere olur.
Klinik Bulgular:
Polikistik Over Sendromu birçok semptomun bir arada olmasından dolayı bir sendrom olarak kabul edilir. Sıklıkla, aşağıda sıralanan bir veya birden fazla semptomun bir araya gelmesi ile klinik tablo ortaya çıkar.
Disfonksiyonel Uterin Kanama: Polikistik Over Sendromu olan kadınların %90’ından fazlası düzensiz adet görür. Adetler çok uzun sürer ve fazla miktarda kanama olur veya çok kısa sürer ve az miktarda kanama olur.
Ovulasyonsuz İnfertilite: Polikistik Over Sendromu olan kadınların %74’ünün ovulasyonsuz infertilitesi vardır. Bazılarında adetler düzenlidir ancak ovulasyon gerçekleşmez. Ovulasyon olsa bile, ya atılan yumurtanın kalitesi kötüdür ya da uygun zamanda atılamadığı için döllenme ve gebelik gerçekleşmez.
Tekrarlayan Düşükler: Atılan yumurtanın kalitesinin kötü olmasına ve endometriumun aşırı uyarılmasına bağlı olarak, yumurta döllense bile uterusa yerleşemez veya düşüğe neden olur.
Erkek tipi kıllanma veya akne (sivilce): Polikistik Over Sendromu olan kadınların %83’ünden fazlasının, aşırı kıllanması, kistik ve püstüler aknesi (sivilce) vardır.
Obezite: Polikistik Over Sendromu olan kadınların %50’sinden fazlası obezdir. BMI (vücut kitle endeksi) %25’inin üzerindedir.
Ultrason incelemesinde, overler birçok kist nedeniyle büyük olarak görülür.
Kan testleri: LH, testesteron ve prolaktin seviyeleri yüksektir. LH/FSH oranı 3’den büyüktür. Şeker metabolizmasında ve insülin seviyelerinde dengesizlik vardır.
Polikistik Over Sendromu Tedavisi
Batı Tıbbı Yaklaşımı: Doğum kontrol İlaçları Menstrüel siklusu regüle etmeye, androjenlerin seviyelerinde azalmaya, anormal kıllanmada azalmaya ve aknelerin düzelmesine yardımcı olabilir. Yoğun adet kanaması olan düzensiz adet gören kadınlarda faydalıdır.
İnfertilite Tedavisi: Klomifen sitrat ovulasyonu kolaylaştırır; FSH, Gonal F gibi, Manopur, veya Puregon LH seviyelerin azaltır, LH/FSH oranını azaltır. Biyokimyasal dengesizliği düzeltir, over fonksiyonlarını düzeltir. Human koryonik gonadotropin matür yumurtaya ve ovulasyonun uyarılmasına yardımcı olur.
Diabet Tedavisi: Metformin, Yasmin, veya Provera, insülin ve kan şekeri seviyelerini kontrol eder, erkeklik hormonlarının yapımını dengeler, menstrüel siklusun düzenli olmasını sağlar.
Steroidler: Androjen hormon etkilerini dengelemek için, aşırı ve erkek tipi kıllanmayı ve akneyi tedavi etmede kullanılır. Ancak uzun süreli kullanılması karaciğer harabiyetine neden olabilir.
Bu tedaviler, hastaların şikayetlerinin azalmasına yardımcı olur, ancak uzun süre kullanılmalarına bağlı olarak kardiovasküler hastalıklar ve çoklu gebelik gibi yan etkilere neden olabilirler.
Cerrahi Olarak Kistlerin Çıkarılması: Overlerdeki kistlerin bir kısmının laparaskopik olarak çıkarılması, erkeklik hormonlarının üretimini azaltabilir ve ovulasyonu arttırabilir. Ancak overlerde skar dokusu oluşma riski vardır. Normal olarak birkaç ay sonra semptomlar geri döner. Eğer tüm bu yöntemler işe yaramazsa, aşılama veya tüp bebek tedavisi önerilebilir. Ancak pek çok kadın bu tedaviye de cevap vermeyebilir. Bazen uygulanan tedaviye overlerin aşırı cevap vermesi sonucu “hiperstimulasyon sendromu” denilen klinik tablo görülebilir. Bu hastalar gebe kalsa bile düşük riski taşır.
Bütün bu nedenlerle, PCOS’u olan kadınların pek çoğu uygulanan tedavilere rağmen gebe kalamamakta ve şikayetlerinde çok ciddi azalmalar olmamaktadır. Uzak doğuda binlerce yıldır birçok hastalığın tedavisinde kullanılan “akupunktur” PCOS’a farklı bir yaklaşım getirmekte ve bilimsel tedavi ile sonuç alınamayan pek çok hastanın şikayetlerinde azalmaya ve gebe kalmasını sağlamaktadır.
Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) 2003’de yayınladığı “Akupunkturla tedavi edilebilen ancak daha ileri araştırmalar yapılması gereken hastalık, semptom ve durumlar” listesinde yer alan PCOS, akupunktur tedavisine çok iyi cevap vermekte ve adet düzensizliğinde ve ovulasyon indüksiyonunda sık olarak kullanılmaktadır.
Hastanın kilo vermesi, PCOS’un kontrol edilmesinin en etkili yöntemlerinin başında gelmektedir. Yapılan çalışmalar kilo veren hastaların hormonal bozukluklarının, adet düzensizliklerinin büyük oranda azaldığını, gebe kalma oranlarının arttığını göstermiştir.
Bu hastalara yapılacak “akupunktur tedavisinin”, hem hastaların kilo vermesine, hem de adetlerinin düzene girmesine, sonuç olarak spontan gebe kalmasına faydası vardır.
Resim kaynağı: https://draxe.com/polycystic-ovarian-syndrome/