Tourette Sendromu

Tourette sendromu (TS), istemsiz ani ve tekrarlayan tiklerle (ses, hareket vs.) kendini gösteren kronik bir nöropsikiyatrik hastalıktır. Hastalığın sebebi tam olarak bilinmemekle beraber, genetik faktörler, geçirilen bakteriyel enfeksiyonlar (streptokok) ve beyinde bulunan kimyasalların (dopamin, seratonin) metabolizmalarındaki bozukluklar suçlanmaktadır.

TS, en sık 2 ila 21 yaşları arasındaki görülürken, erkekler kadınlara göre hastalığa 2- 4 kat daha fazla yakalanırlar.

Tikler, genellikle yüzde ve göz çevresinden başlar, daha sonra boyuna, omuzlara, üst ekstremiteye (kollara), omurgaya ve alt ekstremiteye (bacaklara) yayılır. Tikler aniden ortaya çıkar, giderek artarak şekil değiştirir ve düzensiz bir hal alır. Hastalık ortaya çıktıktan yaklaşık 5 ay- 2 yıl sonra gırtlak da etkilenir ve ani, yüksek ses şeklinde tikler görülür.

Klinik semptomlar kişiden kişiye farklılık gösterir, hafif formlarda sadece basit tikler görülürken, ciddi vakalarda anormal hareketler olabilir.

En sık, göz kırpma, omuz silkme, yüzünü buruşturma gibi tikler görülür. Hastalarda, istemsiz homurdanma, koklama hareketi ve havlama şeklinde sesler olabilir. Tourette sendromu olan çocuklarda bu tiklerin yanında mental problemlerde görülebilir. Ciddi vakalarda çocuklarda öfke nöbetleri olur. Ayrıca, disleksi (öğrenme güçlüğü), obsesif kompulsif bozukluk, hiperaktivite, ve şizofreni görülebilir. Hastalığın görülme sıklığı %0.05 – 3 arasındadır. Fakat son yapılan çalışmalar hastalığın giderek daha fazla görüldüğünü bildirmiştir.

Tourette sendromu hafif, orta derecede ve ciddi olabilir. Semptomların şiddeti kişiden kişiye değişirken, stres ve aşırı heyecanlanma semptomları kötüleştirebilir. Bu nedenle gevşeme teknikleri hastaları rahatlatabilir.

Tourette Sendromu Türleri

  1. Basit form: Hafif versiyonu, sadece hareket tikleri (göz kırpma, koklama, yüz buruşturma) ve ses tikleri (homurdanma, boğazı temizler gibi sesler) vardır.
  2. Komplex formu: Çok ciddi formudur. Zıplama, pedal çevirme hareketi, devamlı bir şeylere dokunma isteği, tekrarlayan sesler ve kelimeler (echolalia) ve küfürlü konuşma (coprolalia) olabilir.

Hastalığın teşhisi esas olarak çocukların davranışlarını izlenerek konulur.

Tourette Sendromu Tedavisi

Hastalığın sebebi tam olarak bilinemediği için tedavisi de semptomatik olarak yapılır. Tedavide ilaç olarak en sık, alfa adrenerjik ilaçlar, nöroleptikler ve benzamidler kullanılır. Bu ilaçlar hastaların tiklerini tam olarak düzeltmediği gibi, uzun  süreli kullanılmaları durumunda, aşırı kilo almaya, extrapiramidal yan etkilere ve baş dönmesine neden olabilir. Bu nedenle hastalar ve yakınları alternatif tedavi yöntemlerini denemektedir.

Son yıllarda, TS’nin tedavisinde, meditasyon, yoga, masaj, homeopati, hipnoz, diyet değişiklikleri ve akupunktur gibi tamamlayıcı tedavi yöntemleri giderek daha fazla kullanılmaktadır.

Tourette sendromu olan hastaların %73.6 ile %87.8 ‘nin bu tür yöntemleri kullandığı ve %56’sında düzelme olduğu bildirilmiştir.

Akupunkturun, tik rahatsızlığı olan hastaların anormal beyin fonksiyonlarını düzelttiği ve tikleri azalttığı bildirilmiştir. 2001 ile 2009 yılları arasında Çin’de yapılan bir çalışmada, TS’li hastalarda akupunkturun klasik tedaviler göre daha etkili olduğu görülmüştür.

Geleneksel Çin Tıbbı Açısından Tourette Sendromu

Hastalığın en sık karaciğer ve safra kesesi meridyenindeki düzensizliklere (%22) bağlı olduğu düşünülmektedir. Ayrıca, kalp ve ince bağırsak meridyenleri ile (%19), dalak ve mide meridyenleri de sorumlu tutulmaktadır. İstatistikler tourette sendromunun birden fazla meridyendeki düzensizliklerle ilgili olabileceğini göstermektedir. Tedavi planlanırken, etkilenen meridyene ait semptomlara yönelik protokollar oluşturulur.

Özellikle klasik tedavilere yeterli cevap alınamadığı durumlarda yapılacak akupunktur tedavisinden çok iyi sonuçlar alınabilir.